MENU

Polikistik Over Sendromu


Polikistik over sendromu (PKOS), en sık 30 yaş altı kadınlarda %3-5 arası sıklıkla görülen yumurtalıkta dokusu içinde iyi huylu birçok kıst ile karakterize bir hastalıktır. Başlatıcı faktör veya faktörler tam olarak anlaşılmamış olmakla beraber genetik faktörün etkili olduğu bilinmektedir. Bu olgularda yumurtlama olmaması söz konusudur. PKOS beyinde hipofiz bezinden salgılanan LH ve FSH hormonlarının anormal şekilde üretilmesinden kaynaklanır. Bu dengesizlik neticesinde düzenli olarak yumurtlama olmaz. Bunun sonucunda da yumurtalıklardan erkeklik hormonu (testesteron) üretimi artar. Diğer pek çok hormonal hastalık gibi PKOS'nun da nedeni tam olarak bilinmemektedir. Polikistik over hastalığı üreme çağındaki kadınların %3 ile 5'ini etkileyen yaygın bir tablodur.

Belirtiler

 Hastalık genelde adet düzensizliği, sivilce, yağlı cilt, tüylenmede artış, kısırlık ve kilo artışı gibi belirtiler verir. Adet düzensizlikleri en önemli uyarandır ve neredeyse hastaların %75'inde görülür. En sık rant lanılan düzensizlik seyrek adet görme şeklindedir.
 Zaman zaman amenore yani hiç adet gö olabilir. Gecikmeyi takiben görülen kanama de fazla miktarda ve uzun süreli olur. Bu düzensizIik yumurtlamada bir bozukluğun işaretçisidir. Yeni adet görmeye başlayan genç kızlarda PKOS olmasa bile bu tür bozukluklar ilk 2 yıl boyunca normalde de görülebilir. Adet düzensizliği nedeni ile hekim kontrolü dışında doğum kontrol hapı gibi düzenleyici ilaçların kullanılması PKOS tanısını geciktirebilir. Androjen adı verilen hormonlar erkeklerde yüksek miktarlarda bulunurken kadınlarda çok daha düşük miktarlarda salgılanırlar. PKOS hastalarında androjen hormonları olması gerekenden daha fazla miktarlarda bulunur ve bu nedenle erkek tipi tüylenme, sivilce ve hatta erkek tipi saç dükülmesi ortaya çıkabilir. PKOS sendromunda yumurtlama bozukluklarının olması ve adet düzensizliğinin görülmesi nedeni ile kısırlığın bir problem olarak ortaya çıkması şaşırtıcı değildir. Kısırlık PKOS vakalarında %100 bir bulgu değildir. Hatta bazı hastalar PKOS bulgularına rağmen düzenli yumurtlayabilirler ve çok kolay gebe kalabilirler. Ancak yine de PKOS gebelikte gecikmelere ve kısırlığa yol açan önemli bir etkendir. PKOS hastaları genelde gebe kalmak için tedaviye gereksinim duyarlar. PKOS hastalarının yaklaşık %40'ında şişmanlık problemi vardır. Şişmanlık bazı hastalarda tek başına diğer belirtileri başlatabilir. Bu tür vakalarda kilo kaybı sağlandığında sorunlar tamamen ortadan kalkabilir.

Tedavi

PKOS'un şifayla sonuçlanması, yani tamamen orta-dan kalkma ihtimali yoktur. Tedavide kilo kontrolü birinci basamaktır. Bu hastalarda dengeli beslenme yaşam tarzı olmalıdır. Kilo alımı, hastalık belirtilerin şiddetini arttırır ve ileriye dönük sağlık sorunlarının ortaya çıkma riskini arttırır.

Daha önce belirttiğimiz gibi PKOS'da yumurtlama problemlerine bağlı olarak düzensiz ve yoğun kanamalara sıkça rastlanır. Bu nedenle tedavide ikinci amaç yumurtlamayı yeniden sağlamaktır. Eğer çocuk isteği varsa yumurtlamayı uyarıcı ilaçlar kullanılabilir. Fazla kilolar hem  PKOS'Iu hem de PKOS olmayan hastalarda adet problemlerine yol açabilirler. Yağ dokusunda fazla miktarda östrojen üretilmesi nededi ile yumurtlama bozuklukları görülür. Şişman hastaların kilo vermesi çoğu zaman yumurtlamanın yeniden başlaması için yeterli olmaktadır.

35 yaşından küçük ve çocuk istemeyen hastalarda adetleri düzene sokmak için doğum kontrolü hapları en sık tercih edilen ilaç gurubudur. İkinci sırada ise adetin 15. gününden sonra kullanılan progesteron ilaçları gelir. Her iki ilaç gurubu da adetleri düzene sokar.

Tüylenme

Androjen adı verilen erkeklik hormonlarının fazlalığına bağlı olarak ortaya çıkan tüylenme (Hirsutizm) PKOS'lu vakalarda sıklıkla görülen bir durumdur. Bazı kadınlar bunu dert etmezken bazı kadınlarda asıl hekime müracat sebebidir. Bazı durumlarda tüylenme hormonal dengesizliğe bağlı değildir ve yapısal olabilir. Var olan tüyler tedavi ile yok edilemez, epilasyon gereklidir.

Doğum kontrol hapları kandaki androjen düzeylerini düşürdüğünden yeni tüy çıkmasını engelleyebilirler. Hirsutism tedavisi uzun süreli bir tedavidir. Başarı için 8-18 ay tedavi gerekebilir. Bunun nedeni kıl büyümesinin yavaşlığıdır.